سيد جلال مصطفوى كاشانى

50

مجموعه آثار دكتر سيد جلال مصطفوى كاشانى ( فارسى )

اتومبيل است ؛ هر قدر بنزين از كاربراتور بيشتر داخل سيلندرها شود ، احتراق شديدتر و حرارتى كه توليد مىشود بيشتر خواهد بود . تيروئيد نيز همين حكم را دارد ، زيرا اين غدّه هر قدر بيشتر فعاليت كند ، بيشتر تيروكسين ترشح مىكند و به سوخت‌وساز بدن و بر ميزان حرارت توليد شده مىافزايد . كمترين فعاليت آن وقتى است كه شخص در وضعيت متابوليسم پايه قرار گرفته باشد ؛ يعنى به حال استراحت در بسترى دراز كشيده ، هيچ‌گونه فعاليت عضلانى و فكرى نداشته ، اعصابش نيز در آرامش بوده باشد ؛ از 18 ساعت قبل ، غذا نخورده ، معده و روده‌هايش از غذا خالى باشد و جهاز هاضمه‌اش فعاليتى نكند ؛ درجه حرارت هواى اتاق معتدل باشد و بدن نيازى به مبارزه با گرما و سرما احساس نكند . فرض مىكنيم چند نفر شخص سالم و طبيعى در چنين وضعيتى قرار گرفته باشند ، مىدانيم كه با اين حال ، ميزان متابوليسم پايه همهء آن‌ها كاملا يكسان و حد اكثر تا 10 درصد با يكديگر اختلاف دارد . آن‌ها كه « متابوليسم » شان بيشتر است ، درجه حرارت بدنشان بيشتر و آن‌ها كه « متابوليسم » شان كمتر است ، درجه حرارت بدنشان نيز كمتر است ، در بين اين‌ها شخصى كه از نظر متابوليسم پايه درست در حد وسط قرار گرفته است و به‌عبارت ديگر ، كاملا مزاجى معتدل دارد ، اگر پوست بدن افرادى را كه متابوليسم پايه‌شان اندكى بيشتر است لمس كند ، حس مىكند بدن آن‌ها گرم است و اگر پوست بدن افرادى را كه متابوليسم پايه‌شان اندكى از او كمتر است لمس كند ، حس مىكند بدن آن‌ها سرد است . در چنين وضعيتى ، مىتواند حكم كند كه دستهء اول گرم‌مزاج و دستهء دوم سردمزاج هستند ؛ يعنى غدهء تيروئيد آن‌ها بيشتر يا كمتر از ميزان متوسط كار مىكند . همين امر است كه گفتيم از ويژگىهاى هر فرد محسوب مىشود و در تمام مدت عمرش مقدار آن تقريبا ثابت است . بنابراين ، حس لامسه در اينجا مىتواند معيار درستى براى تشخيص گرمى و سردى مزاج باشد و عاملى كه مخل اين تشخيص باشد ، صحيح نيست . حال اگر تمام اين شرايط ، كه براى تعيين متابوليسم پايه رعايت مىشود ، جز يكى از آن‌ها موجود باشد ، مثلا اگر يكى از اين پنج نفر - كه متابوليسم پايه‌اش كمتر از همه و به عبارت ديگر ، سرد مزاج است - از جا برخيزد و چند دقيقه فعاليت بدنى شديد انجام دهد ،